Kanariewijn, het best bewaarde geheim van de wijnwereld

Een jaar of wat geleden kwam een vriend na een weekje Tenerife langs met een gebruind hoofd (zijn eigen) en een fles verrassend smakelijke witte wijn. Leuke wijn is overal, stelden we vast. Was Tenerife op serieuze schaal producent van bijzondere wijnen, dan hadden we daar toch wel eerder over gehoord of gelezen?

Als excuus voor dit misverstand kan ik aanvoeren dat de ‘kanariewijnen’ schaars zijn buiten de eilanden zelf en dat de kwaliteit ervan pas in de afgelopen jaren sterk is toegenomen.

De online versie van de Oxford Companion to Wine (2015) schrijft in de dertien regels tekst die de Canarische Eilanden gegund worden: “The mediocre wines for the tourist trade are being replaced by much more interesting products, much subsidized by the regional government”.

Potentie is er echter al heel lang, zo werd duidelijk tijdens een presentatie over de Canarische Eilanden door Cees van Casteren MW, die de wijnen omschrijft als ‘het best bewaarde geheim van de wijnwereld’. We hebben het dan over de Spaanse eilanden Tenerife, Lanzarote, La Palma, Gran Canaria, El Hierro, La Gomera en Fuerteventura, waarvan de eerste drie 80% van de wijnproductie voor hun rekening nemen.

Uitzonderlijke combinatie van omstandigheden
Het effect van passaatwinden op het noorden van de eilanden, wijngaarden op vulkanische as in de vallei La Geria op Lanzarote en Cordon Trenzado op Tenerife

Een combinatie van factoren maakt de ‘kanariewijnen’ uitzonderlijk en interessant. Om te beginnen is de beruchte druifluis phylloxera vastatrix hier volledig afwezig. Geen enkele druivenplant op de eilanden is geënt op druifluis-bestendige onderstokken. Er zijn dan ook veel oude planten die zich al eeuwen voortplanten via de wortels, waarna ze van de moederplant worden gescheiden.

Daarbij staat de vulkanische oorsprong van de eilanden garant voor een interessant terroir. De kenmerkende minerale, licht astringente en energieke smaakelementen die worden toegeschreven aan veel wijn van vulkanische bodems zijn duidelijk aanwezig in veel van de wijnen.

Ook het subtropische klimaat en de diverse microklimaten zijn bijzonder. Het zweet breekt je al uit bij het zien van de locatie van de eilandengroep pal naast de Westelijke Sahara. Echter koude golfstromen en passaatwinden uit het noordoosten en het effect daarvan op wolkenvorming en regen door de opstuwende werking van de vulkanische bergen heeft een temperende invloed. De meeste wijngaarden bevinden zich dan ook in het noorden van de eilanden. Met wijnstokken op zo’n 1.700 meter is Tenerife eigenaar van de hoogste wijngaarden van Europa.

Unieke druivenrassen

Tevens telt de eilandengroep tientallen unieke druivenrassen, waaronder rassen die in Spanje zeldzaam zijn geworden of uitgestorven zijn. Veelgebruikte druiven op de eilanden zijn onder andere listán blanco (palomino), listán negro, malvasía volcánica, albillo criollo, vijariego negro (sumoll) en vijariego blanco. Andere druiven die we aantreffen in de geproefde wijnen zijn onder andere gual, tintilla (trousseau), marmajuelo, negramoll, baboso negro (alfrocheiro) en listán prieto.

Opmerkelijk tot slot is de zeldzame teeltmethode Cordon Trenzado die hier en daar in de Orotava-vallei op Tenerife wordt toegepast, zie foto. Het is niet zo goed te zien, maar dit zijn de uitlopers van één stokoude druivenstok. Bij dit systeem wordt de plant niet of niet volledig gesnoeid. Elk seizoen komen er nieuwe uitlopers bij die samen met hun voorgangers als een dikke bundel takken meterslang worden geleid en ondersteund om ze boven de grond te houden. Elk jaar wordt de vlecht met druiventakken dikker. Voor de druivenplant is dit in wezen een heel natuurlijke manier van groeien, het is immers een klimplant, oftewel wingerd.

Tenerife tekent voor de meeste wijngaarden, bijna de helft, gevolgd door Lanzarote (30%) en La Palma (14%). In totaal zijn er 320 wijnhuizen en 8.000 wijnboeren, goed voor 10 miljoen liter wijn per jaar. De wijnen, met een inkoopprijs rond de 15 euro, zijn maar mondjesmaat aanwezig op de Europese markt.

Oké dan, eruit met die kurk

Acht wijnhuizen uit Tenerife, Gran Canaria en El Hierro presenteerden zich aan de Nederlandse wijnhandel op de eerste gezamenlijke vakbeurs Wine Challenge van The Wine & Food Association en Pitch PR in Amsterdam RAI op 18 juni 2022.

Bodega LaCasmi (Tenerife), onderdeel van de coöperatie San Miguel, maakt leuke witte cépage-wijnen van malvasía aromática, forastera gomera en albillo criollo. De laatste vind ik de mooiste. De rode wijn van listán negro is ook heel eigen en interessant; licht van kleurig en uiterst kruidig.
• Alle zes wijnen van Bodega Linaje del Pago (Tenerife) zijn zeer goed: rode wijnen en een rosé van listán negro, witte wijnen van marmajuelo en malvasía.
• Mooie witte wijnen van Bodegas El Sitio (Tenerife): El Sitio Blanco 2020 en De Yanes Bianco 2020, beide van malvasia aromática.
• De twee rode wijnen die Bodega Elysar (El Hierro), slechts 2 ha groot, liet vertegenwoordigen (de eigenaar kon zelf niet komen) zijn eigenwijs, aards en een tikje wild, het type wijn waar je thuis in alle rust op je gemak de tijd voor moet nemen om hem goed te kunnen te beoordelen. Vooral de Baboso Negro verdient die aandacht.
Bodega La Haya (Tenerife) is interessant vanwege de 200 jaar oude wijnplanten, geteeld volgens de methode Gordon Trenzado. Best smakelijke wijnen, alleen heb ik het idee dat de belangrijkste druif listán blanco (palomino), met een aandeel van 90% in alle wijnen, net als in Spanje (uitgezonderd misschien de nieuwe lichting onversterkte droge wijnen van deze druif in de sherry-regio) aromatisch niet zoveel te bieden heeft.
Bodega La Higuera Mayor (Gran Canaria) maakt slechts twee wijnen, 5.000 flessen per cuvée, waarvan alleen La Higuera Mayor 2017 op de proeftafel stond. Van tintilla, listan negro, negramoll en castellana. Geweldig mooie, elegante, chique houtgerijpte en uitgebalanceerde wijn.
Bodega Frontón de Oro (Gran Canaria) maakt prima rode wijnen van listán negro, tintilla, vijariego en listán prieto, al lijken ze sterk op elkaar, mogelijk als gevolg van de enkele maanden rijping op Amerikaans hout van alle wijnen. Twee witte wijnen van albillo criollo, 1 zonder en 1 met (Frans) hout zijn ook mooi.
• Tot slot: ik sluit niet uit dat Bodegas Viñátigo (Tenerife) de producent was mijn eerste kanariewijn enkele jaren geleden. Helaas ben ik daar niet meer aan toegekomen…