Luís Pato op de proeftafel

Luís Pato (links) en importeur Reggie Smith

De nonconformistische houding en experimenteerdrift van Luís Pato komt het meest opvallend tot uiting in zijn FernãoPires Red Wine. Voor deze wijn gebruikt hij 94% fernão pires (witte druif) en 6% baga (rood).

De witte en rode druiven worden gezamenlijk vergist in kleine plastic bakken, waarbij de schillen met de hand worden ondergedompeld en geroerd.

Het is dus een witte wijn met een drupje rood, dat echter door de kleurrijke baga-druif eruitziet als een rode wijn. Je moet jezelf de tijd gunnen daaraan te wennen, voordat je wilt toegeven dat het een geslaagd experiment is.

De wijn geurt en smaakt in hoofdzaak als witte wijn, wat wrijving veroorzaakt tussen waarneming en smaakgeheugen. Het oog geeft rodewijnsignalen, maar je smaakcentrum sputtert tegen. Bij de eerste kennismaking met deze wijn kloppen het citrusfruit en de wittewijnsmaken van venkel en witte bloemen gevoelsmatig niet met de roodfruittonen en rodewijntannine. Het kost een paar glazen om de regelneef in je hoofd te negeren, waarna het een heerlijke wijn blijkt te zijn.

Het doet me denken aan blauwe aardbeien (ja, die bestaan). Ik zag ze op een foto en trok er onwillekeurig een vies gezicht bij. Ongetwijfeld accepteer je de kleur als je eraan gewend bent.

De Pato-familie maakt al sinds de 18e eeuw wijn. Luís Pato zwaait er de scepter sinds 1980.

Luís Pato (pato betekent eend, vandaar dat deze vogel geregeld op het etiket voorbij vliegt) staat bekend als een dissident vanwege zijn beslissing in 1999 om zijn wijnen niet langer als DOP Bairrada, maar als Vinho Regional Beira Atlântico op de markt te brengen. Maar zijn protest was in eerste instantie gericht tegen het gebruik van Franse druiven in Bairrada. In dat opzicht was hij een traditionalist.

Hij verdedigde het gebruik van de lokale druiven als baga, maria gomes (fernão pires) en bical. Als uitgesproken liefhebber van baga was daar voor hem ook goede reden voor. Ooit was 90% van de wijngaarden in deze regio beplant met de baga-druif, nu is dat nog maar 40%.

Overigens blijken de bordeaux-druiven het dankzij het maritieme klimaat goed te doen in Bairrada. Tevens besloot Pato in 2009 om een deel van zijn wijnen weer als DOP Bairrada te labelen.

En zo wild waren zijn vernieuwingen nou ook weer niet. Denk aan het ontstelen van de baga-druiven en het opvoeden van de wijn in Franse barriques. Weliswaar was hij de eerste die daarmee in Portugal begon, maar elders in Europa was dit destijds al een gangbare methode om tanninerijke wijnen te verzachten.

Verder begon Luís Pato met het apart vinifiëren van het fruit van de oudste wijnstokken (gelabeld als Vinhas Velhas) en met het maken van single vineyard-wijnen, uiteraard van de beste wijngaarden, zoals Vinha Pan en Quinta do Moinho.

Luís Pato verenigt traditie en vernieuwing in zich. Luís Pato is eigenwijs, heeft lef, durft te experimenteren en staat open voor nieuwe inzichten.

Het laatste bewees Pato al in 1990, toen hij zich aanmeldde als jurylid van de International Wine Challenge. Hij deed dat bewust om zijn kennis te vergroten over de diversiteit van wijnstijlen en de wereldwijde verschillen en veranderingen in smaakvoorkeuren.

Luís Pato is geen lokale rebel, hij is eerder een globalist, een eclecticus, een intelligent en praktisch onderzoeker en ondernemer.

Geproefd

Maria Gomes Vinho Branco 2016 – Van de druif maria gomes (fernão pires). Kruidig-pittig zuur, sappig wit fruit, anijs, vettig, met bite. Expressieve aroma’s van witte bloemen. Ook wat Elzas-achtig. Prima wijn om bij te eten. (Dat geldt trouwens voor alle wijnen van Pato.)

Vinhas Velhas 2016 – 50% bical, 25% cerceal en 25% sercialinho, half jaar gerijpt op tank. Kruidige bloemengeur, intense smaak met citrus, zoet wit fruit, mineralig, rieslingachtige zuren en kruidigheid. Sinds enige tijd te vinden op de wijnkaart van restaurant ’t Nonnetje (*).

Maria Gomes Espumante Método Antigo 2012 – Gisting in tanks met nagisting op fles voor de mousse. Smaakvolle, stevige bubbelwijn, klein zoetje, peer, mandarijn, toastachtig gist.

Informal Espumante Rosado 2013 – Rosébubbel van de druif baga, met kroonkurk. Kersen, iets belegen, oxidatief toontje, ook wat chocoladeachtig.

FernãoPires Red Wine 2012 – 94% fernão pires en 6% baga. Witte wijn met een rode kleur, met naast venkel, anijs, citrus en kruidige witte bloemen, rood fruit, rodewijntannine, aardse rodewijnaccenten en paddenstoelachtige aroma’s.

Vinha Velhas Tinto 2012 – Van 100% oude stokken baga, 12 maanden gerijpt op Franse vaten van gebruikt eikenhout. Kruidig, zwoele houttonen, fris fruit, vanille. De frisheid is heel prettig, samen met een aangenaam bescheiden alcoholgehalte van 12% (!). Laag alcoholgehalte is trouwens van toepassing op alle Pato-wijnen.

Vinha Pan 2013 – Single vineyard-wijn van 100% baga. Zwoel, uitbundig fruit, ook wat boers, veel extract en 2 jaar houtrijping op oude en nieuwe eiken vaten, maar ook hier houdt de frisheid de wijn verteerbaar, is nog aan de jonge kant nu, 13% alcohol.

Quinta do Moinho 2000 – Ook een wijngaardwijn van baga, 1 jaar houtrijping (oud en nieuw hout) en minimaal 10 jaar flesrijping. Intense en stevig, veel tannine, maar fris en ook na 16 jaar flesrijping nog levendig fruitig, 12% alc.

Importeur van Luís Pato is de Portugal-specialist Maria Gomes in Amsterdam.